માયકોરાઇઝા: જમીનની અંદરનું જાળું જે તમારા પાક પાસે નથી

છોડનાં મૂળ જુઓ તો માંડ અડધો મીટર પહોંચ દેખાશે. પણ તંદુરસ્ત જમીનમાં એ છોડ એનાથી ઘણી મોટી વસ્તુ સાથે જોડાયેલો હોય છે: ફૂગના ઝીણા તાંતણાનું જાળું, જે ચારે બાજુ ઘણા મીટર સુધી ફેલાયેલું હોય છે. આ ફૂગને માયકોરાઇઝા કહે છે.

ખેતી કરતાંય જૂનો સોદો

માયકોરાઇઝા અને છોડ કરોડો વર્ષથી સાથે કામ કરે છે. સોદો સાદો છે:

• છોડ ફૂગને પોતાનાં પાનમાંથી થોડી સાકર આપે છે.
• ફૂગ છોડને મૂળની પહોંચની બહારથી ભેગાં કરેલાં પાણી અને પોષણ — ખાસ કરીને ફોસ્ફરસ — આપે છે.

ફૂગના તાંતણા કોઈ પણ મૂળ કરતાં ઘણા પાતળા હોય છે, એટલે જ્યાં મૂળ ન પેસી શકે એવી જગ્યાએ પણ સરકી જાય છે. તંદુરસ્ત જમીનની એક ચમચીમાં આ તાંતણાના મીટરો સમાયેલા હોય છે.

તમારા ખેતરમાં આનો અર્થ શું

માયકોરાઇઝા સાથે જોડાયેલા પાકમાં સામાન્ય રીતે દેખાય છે:

• સૂકું સહન કરવાની શક્તિ. બે પિયત વચ્ચે પણ જાળું પાણી પહોંચાડતું રહે છે — ઓછા વરસાદના વર્ષમાં સાચો ફરક.
• ફોસ્ફરસ સારી રીતે મળે. તમે નાખેલા DAPનો મોટો ભાગ જમીનમાં ફસાઈ જાય છે. માયકોરાઇઝા તેને છોડાવીને પહોંચાડે છે.
• મજબૂત, તંદુરસ્ત છોડ. સારું પોષણ પામેલા છોડ તાણ અને રોગ સામે વધુ સારી રીતે ટકે છે.
• જમીનનું સારું બંધારણ. તાંતણા માટીને પોચા ગઠ્ઠામાં બાંધે છે જે પાણી અને હવા પકડી રાખે છે.

તમારી જમીનમાંથી એ કેમ ગયા હશે

માયકોરાઇઝા જીવતા જીવ છે. વર્ષોના ભારે ફૂગનાશક, ઊંડી ખેડ અને લાંબા પડતર તેમને ખૂબ ઘટાડી દે છે. કેમિકલથી સખત ખેડાયેલાં ખેતરોમાં ઘણી વાર લગભગ કંઈ બચ્યું નથી હોતું — કેમિકલવાળાં ખેતરોને દર વર્ષે વધુ ઇનપુટ કેમ જોઈએ છે, તેનું આ પણ એક કારણ છે.

તેમને પાછા કેવી રીતે લાવવા

• કલ્ચર આપો. માયકોરાઇઝા પ્રોડક્ટ (જેમ કે અમારું Mycho) વાવણી કે ધરું રોપતી વખતે જીવતાં બીજાણુ કુમળાં મૂળ પાસે મૂકે છે — સીઝનનો એ જ સમય છે જ્યારે આ ભાગીદારી બંધાય છે.
• જમીનમાં અપાતાં ફૂગનાશક એ સમયગાળામાં ઓછાં વાપરો.
• જમીનમાં જીવતાં મૂળ બને એટલો વધુ સમય રાખો — ફૂગ તેમના પર જ જીવે છે.

એક વાત યાદ રાખો: રાઈ-કોબી પરિવારના પાક (રાઈ, કોબી, ફુલાવર) માયકોરાઇઝા સાથે જોડાતા નથી, એટલે કલ્ચર બીજા પાક માટે રાખો.